Forex logo sayfa yükleme animasyonu

Dezenflasyon Nedir?

Paylaş

Dezenflasyon, enflasyondaki artışın yavaşlaması anlamına gelir. Dezenflasyon ile deflasyon sıkça karıştırılan iki terimdir. Dezenflasyon süreci, yüksek veya hiper enflasyon dönemlerinden, düşük enflasyon dönemine geçmek için bir ara dönemdir. Yüksek enflasyonu bulunan ülkeler, enflasyonu düşürmek için aldıkları tedbirlerin işe yarayıp yaramadığını dezenflasyonun tesis edilmesiyle görürler.

Dezenflasyon ile Enflasyon Arasındaki Fark

Dezenflasyon, enflasyondaki yükseliş hızının azalması anlamına gelir. Dezenflasyon sürecinde enflasyon yaşanmaya devam eder. Dolayısıyla dezenflasyon, enflasyonun bir parçasıdır demek mümkündür. 

Enflasyon, her sağlıklı ekonomide sınırlı miktarda bulunması gerekir. Enflasyonun kaybolması, pazardaki talepleri etkiler ve ekonomi de durma noktasına gelir. Ancak yüksek enflasyon, alım gücüne doğrudan zarar vereceği için her zaman ekonomiler için tehlikelidir. 

Enflasyon Nedir yazımızdan detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Ülkede yüksek veya hiper enflasyon yaşanıyorsa, dezenflasyon sürecinde de yüksek veya hiper enflasyonun varlığından bahsedebiliriz. Ancak enflasyonun yükselme hızı yavaşlamış demektir.

Örneğin, enflasyon her ay yüzde 5 artış gösteriyorsa, burada yüksek enflasyondan bahsedebiliyoruz. Yıllık enflasyonun yüzde 60 olduğu bir ortamda aylık artış hızının da yüzde 5 olması durumunda dezenflasyonun yaşanmasından bahsetmek mümkün değildir.

Ancak, bu süreç içinde enflasyondaki artış hızı yüzde 1’e düşerse, dezenflasyon sürecine girildiği görülebilir.

Yüzde 1 olan aylık enflasyon oranı uzun süre kalıcı hale geldiğinde, yıllık enflasyon oranının da süreç içerisinde düşmeye başladığı gözlemlenecektir.

Dezenflasyon Olunca Fiyatlar Düşer mi?

Dezenflasyonun tesis edilmesi durumunda fiyatların düşmesini bekleyemeyiz. Zira enflasyonun varlığından hala bahsetmemiz mümkündür. Dezenflasyon sadece enflasyonun düşmeye başladığına dair bir göstergedir.

Fiyat artışı olan her ortamda enflasyondan söz edilebilir. Dezenflasyon olunca da fiyatlarda artış görülmeye devam eder.

Örneğin, 1 yıl önce 10 liraya aldığınız bir ürün, bugün 20 liraysa, bu ürün özelinde enflasyonun yüzde 100 oranında olduğunu söyleyebiliyoruz. Aynı enflasyon oranı devam ederse, bu ürünün 1 yıl sonraki fiyatnın da 40 lira olmasını beklemekteyiz.

Dezenflasyonun tesis edilmesi durumunda bu ürünün 1 yıl sonraki fiyatının 40 değil 30 lira olduğunu görebileceğiz. Burada ürünün fiyatının artışından hala bahsedebiliyoruz. Ancak ürünün fiyatındaki artış hızı yıllık olarak yüzde 100’den yüzde 50’ye düşmüştür. Yani ürünün fiyatındaki artış hızı yavaşlamıştır.

Dolayısıyla dezenflasyondan bahsederken ürün fiyatlarındaki artıştan hala bahsederken artış hızının düştüğünü görüyoruz.

Dezenflasyon ile Deflasyon Arasındaki fark

Dezenflasyonda fiyatların hala artış eğiliminde olduğundan ancak artış hızının bir öncekmi döneme göre düştüğünden bahsetmiştik. Deflasyonda ise bundan çok farklı bir durumla karşılışırız. 

Deflasyon ortamında, fiyatların arttığından değil, daha çok düştüğünden bahsedebiliyoruz. Yani, bir yıl önce 10 liraya aldığımız bir ürün bugün 9 lira olduysa burada yıllık deflasyon oranının bu ürün özelinde yüzde 10 olduğundan bahsediyoruz. Bunu ise enflasyonun eksi yüzde 10 (-%10) olduğunu söyleyerek ifade ediyoruz. Ancak deflasyonun varlığından söz etmek için enflasyonun hesaplandığı her ürün kaleminde bunu uygulamamız gerekiyor.

Tek bir ürün kaleminde düşüşlerin görülmesi çok olağandır. Bunun çok çeşitli sebepleri olabilir. En önemli sebebi ise arz ve taleplerde yaşanan değişimler olabilir.

Örneğin, pandemi döneminde maske fiyatlarının çok hızlı bir şekilde arttığını görmüştük. Pandeminin etkileri geçince maske fiyatları pek çok yerde düştü. Ancak pandemi döneminden bu yana enflasyonun yükselme hızı düzenli olarak arttı. 

Dolayısıyla deflasyondan bahsetmek için ekonomi üzerinde genel bir düşüşten bahsetmek mümkündür.

Deflasyonun Sakıncaları

Deflasyon çoğu durumda enflasyondan daha sakıncalı ve tehlikeli olarak görülür. Bunun sebebi, fiyatların düzenli düşme eğilimde olmasından dolayı insanların para harcama iştahlarının olmamasıdır.

Para harcanmayan pazarlarda üretim yavaşlar ve piyasa durma noktasına gelir. İnsanlar, harcama yapmak için alacakları ürünün fiyatının düşmesini bekler. Bu sebeple para politikası yapıcıları, ekonominin tekrar rayına oturması için insanları para harcamaya teşvik eder. 

Japonya yakın bir zamana kadar bankada tutulan mevduat hesaplarına eksi faiz uygulayarak insanların bankada para tutmasının önüne geçmeye çalışıyordu. Para saklamanın bankalar için bir maliyeti vardır. Bu maliyeti kredi faizlerinden alan bankalar, deflasyon ortamında kredi vermekte zorlanırlar. Ayrıca insanların nakit bulundurma ve parayı harcamamalarını engellemek için bu şekilde bir karar almıştır.

Enflasyon Düşünce Fiyatlar Düşer mi? 

Dezenflasyon, yüksek enflasyondan düşük enflasyona geçiş sürecidir. Dolayısıyla sınırlı olarak dezenflasyon sürecinde de enflasyonun düşüşünden bahsetmek mümkündür. Ancak enflasyon düşünce ürünlerin fiyatı düşmez. Sadece ürünlerin fiyatının yükselme hızı yavaşlar. 

Yukarıda örneğini verdiğimiz ürünle devam edecek olursak, bir yıl önce fiyatı 10 lirayken bugün 20 lira olan bir ürün için bir yılda yüzde 100 enflasyon olduğunu görmüştük. Bir yıl sonra bu ürünün fiyatının 30 lira olduğunu farz edelim. Ondan bir yıl sonra 40 lira, ondan da sonraki yıl 50 lira olduğunu düşünelim. 

Bu projeksiyonda ürünün her yıl düzenli olarak fiyatının 10 lira arttığını görüyoruz. Ancak enflasyon hızının yavaşladığını ve enflasyonun düştüğünü görüyoruz.

Birinci yıl yüzde 100 olan enflasyon, ikinci yıl yüzde 50, üçüncü yıl yüzde 33 ve dördüncü yıl yüzde 25 olarak gerçekleşmiştir. Ürün bu şekilde her yıl 10 lira artarsa, 10 yıllık enflasyonun yüzde 1000 olduğunu görebiliriz. Ancak son yıl yaşanan enflasyonun yüzde 10 düzeyinde olduğu görülebilir.

Böyle bir projeksiyonda enflasyon düşmüştür. Ancak fiyat düzenli olarak yükselmiştir. Öte taraftan dezenflasyon tesis edilmiş, enflasyonda yavaşlama sağlanmış ve yıldan yıla daha stabil bir hal almıştır. Yine de yeterli değildir zira gelişmiş ülkelerde yüzde 10 olan enflasyon oranı da ciddi derecede yüksek kabul edilir. 

Bu sebeple toplumda enflasyon düşünce fiyatların da düşeceği algısının gerçek bir karşılığı yoktur. Pozitif bir enflasyondan bahsedilen bir ortamda fiyatlar daima yükselme eğilimindedir.

FOREX NEDİR?
ÜCRETSİZ EĞİTİM ALIN

2024 yılı 1. Çeyrek K/Z Oranı: %38 / %62

Uyarı Notu: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
 
Çekince Notu: Bu rapor tarafımızca doğruluğu ve güvenilirliği kabul edilmiş kaynaklar kullanılarak hazırlanmış olup yatırımcılara kendi oluşturacakları yatırım kararlarında yardımcı olmayı hedeflemekte ve herhangi bir yatırım aracını alma veya satma yönünde yatırımcıların kararlarını etkilemeyi amaçlamamaktadır. Yatırımcıların verecekleri yatırım kararları ile bu raporda bulunan görüş, bilgi ve veriler arasında bir bağlantı kurulamayacağı gibi, söz konusu kararların neticesinde oluşabilecek yanlışlık veya zararlardan forex.com.tr’nin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu rapordaki her türlü iç ve dış piyasa tablo ve grafikler, bu konularda resmi hizmet veren yetkili üçüncü kişi kurumlardan elde edilmiş olup, forex.com.tr tarafından herhangi bir maddi menfaat beklentisi olmaksızın genel anlamda bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Bu raporda bulunan bilgiler belli bir gelirin sağlanmasına yönelik olarak verilmemektedir.

Benzer Haberler

Forex piyasalarının en volatil döviz çifti EURUSD paritesidir. Dünyanın en büyük iki ekonomisi ve en istikrarlı...

Aselsan, Asya-Pasifik Bölgesinde 34,96 Milyon Dolarlık Yeni Sözleşmeye İmza Attı. Aselsan, Asya-Pasifik bölgesindeki müşterileriyle toplam değeri...

Vestel Elektronik, İsveçli beyaz eşya şirketi Cylinda AB’nin tamamını satın aldığını duyurdu, bu adım şirketin Kuzey...

Ukrayna’nın drone saldırıları ve petrol kesintileri nedeniyle Rusya’nın, Kazakistan’dan 100 bin ton benzin talebinde bulunduğu iddia...

Türkiye’nin İsrail’le ticaret yaptığına dair eleştiriler seçim öncesi dönemde başlamıştı ve hala devam ediyor. Dün Dışişleri...

Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda, ekonomideki enflasyon eğiliminin artması durumunda parasal teşvik politikasında azaltmaya...

Web sitemiz çerezleri kullanarak deneyiminizi kişiselleştirir. Daha fazla bilgi için Çerez Politikası'nı okuyun.
FOREX NEDİR?
ÜCRETSİZ EĞİTİM ALIN

2024 yılı 1. Çeyrek K/Z Oranı: %38 / %62